Çocukluktan Yetişkinliğe Fantastik Bir Klasik; The Chronicles Of Prydain/Prydain Günceleri

Bunu Paylaşın

Bugün, edebiyata eğildiğimiz bir başka dosyada, özellikle ABD’de çok başat olarak tanımlanan bir fantastik eseri inceleyeceğiz; The Chronicles Of Prydain/Prydain Günceleri

1964 yılında Amerikalı yazar Lloyd Alexander tarafından kaleme alınan “The Book Of Three/Üçün Kitabı” ile start alan pentaloji/beşleme, takip eden her sene birer kitap olarak, “The Black Cauldron/Kara Kazan”, “The Castle Of Llyr/Llyr Kalesi”, “Taran Wanderer/Gezgin Taran” ve “The High King/Krallar Kralı” isimleri ile basıldı.

Serinin ikinci kitabı “Black Cauldron/Kara Kazan”, Newbery Onuruna ve serinin final kitabı “The High King/Krallar Kralı”, Newbery Madalyasına layık görüldü.

Newbery Ödülleri, çocuk kitaplarına verilen son derece prestijli edebiyat ödülleriydi. Ve dolayısıyla seri bir çocuk fantazya eseriydi. Ancak çocukları eğiten bu serinin, büyüklerin konularına eğildiği çok ince dokunuşlar, seriyi fantastik edebiyat evreninde başat bir eser yaptı.

Öyle ki, 1985 yılında Disney tarafından, animasyon olarak beyaz perdeye taşınan eserin film hakları. 2016’da Disney tarafından tekrar alındı. Filmin kaderi, muhtemelen pandemiden sonra belli olacak. Bununla birlikte çekilirse, tıpkı The Hobbit gibi bir epik olması bekleniyor. Her iki eseri de okumuş bir fantazya sever olarak, kişisel bir not eklemek istiyorum; Prydain Günceleri, bir epik olarak, The Hobbit’ten çok daha uygun bir materyal olacaktır.

Peki seri ne anlatıyordu? Aslında, bir karakter hikayesi idi Prydain Günceleri. Çocukluğunda ele aldığı ana karakterleri, ilk gençlik yıllarına götürüyor, onları zor kararlarla baş başa bırakıyor ve sonunda hayatlarının geri kalanını nasıl geçireceklerine dair bu zorlu süreçten sonra çalkantıya son veriyordu.

Ana karakterler kadar yan karakterlerin de son derece derin ve üç boyutlu tasvir edildiği serinin bir başka özelliği de, bir “günce” olmasıydı. Yani seri, olayları birbirini direkt takip eden bir macera olarak değil, aynı evrende ve birkaç yıl içinde cereyan eden bağımsız, ancak tüm seriyi nihayete erdiren bir “açık uçların kapanması” tekniği ile ele alıyordu.

Serinin kahramanları ve konusuna geçmeden önce belirtilmesi gereken son ve en önemli nokta; Prydain Günceleri’nin bir Galler kültürü adaptasyonu olduğudur. Yer ve karakter adlarından, coğrafya ve iklime ve olayların kaynağını aldığı efsanelere kadar tüm materyal, Galler kültüründen kaynağını almaktadır.

Serinin ana karakterlerinden kısaca bahsedelim şimdi de;

Taran; Ergenliğe yaklaşmakta olan bir çiftçi çocuğudur. Hırçın ve ateşli ancak dürüst ve iyi huylu bir çocuk olan Taran, seri boyunca olması gereken kişiye doğru başarı ile evrilir.

Prenses Eilonwy; Taran’ın romantik partneri olarak da kurgulanan Eilonwy, Llyr Prensesi’dir. O da, hareketli ve kural tanımaz bir genç kız olarak başladığı yolculuğunda sorumlu bir yöneticiye döner. Güçlü bir büyü gücü olan Eilonwy, sihirli bir küreye sahiptir.

Dallben; Bir tür “Gandalf” olan büyücü Dallben, yaşlı, bilge ve gizemlidir. Seride bir nevi kader bekçiliği yapan Dallben, otoriter bir rol model olmakla birlikte, yetiştirmeyi üzerine aldığı Taran’ı bütün kalbiyle sevmektedir. Bilgeliği ve ciddiyeti ile sürekli olarak frenlediği Taran sebebiyle, genç ruhları daraltan Dallben’in son kitapta verdiği mücadele, bu yaşlı adamın aslında nasıl bir güce hükmettiğini okurlara bir adrenalin patlamasıyla anlatır.

Prens Gwydion; Don Prensi olan karakter, tıpkı Dallben’in Gandalf’a benzemesi gibi, Aragorn’a benzer. Savaşçı bir prens olan Gwydion da tıpkı Aragorn gibi içine kapanık, çoğunlukla tek başına hareket eden, sürekli sahada olan ve kapasiteli bir savaşçıdır.

Flewddur Flam; Bu satırlarının yazarının favori karakteri olan Flewddur, Krallar Kralı’nın alt ve küçük krallarından biri olmakla birlikte, ülke yönetmekten hiç hazzetmeyen bir ozandır. Çoğunlukla başını derde sokmasına rağmen, savaş anlarında da güvenilir bir silah arkadaşıdır. Karakterin en karikatüristik özelliği, kızıl, uzun ve dağınık saçlarına ek olarak müziği sebebiyle dev bir sarman kedi olan Llyan’ın aşkına mazhar olmasıdır. İlk karşılaştıklarında kediden ölümüne korkan Flewddur, daha sonra bir binek hayvanı edindiğini fark eder. Artık Shrek’teki eşek ile ejderha mı dersiniz, yoksa He-man ve Atılgan mı dersiniz?.. Bu size kalmış…

Gurgi; Açıkçası ne olduğunu pek anlaşılamayan bu yaratık, kürklü olması ve ilginç konuşması dışında açıkçası bir yetişkin için pek de bir anlam ifade etmiyor.

Coll; Taran’ın yetiştirildiği çiftliğin sahibi olan bu orta yaşlı ve eski savaşçı, Dallben ile birlikte ve son derece sakin bir tavırla Taran’ı yetiştirir.

Prens Rhun; Esprili olmak ile birlikte oldukça sakar ve savaşla uzaktan yakından ilgisi olmayan bir kral namzetidir. Bununla birlikte serinin üçüncü kitabında tam bir savaşçı gibi davranır. Kılıcından çok zekasını kullandığı bir roldür bu. Ancak zaferi getirir.

Ölüm Lordu Arawn; Serinin kötü karakteri olan Arawn, bir insandır ve hırsı ile insan üstü ancak kötü bir yaratık olmuştur. Bu hırs ona pahalıya patlayacaktır.

Prens Ellydir; Son derece kibirli ve ters bir karakter olmakla birlikte, kapasiteli ve talepkar bir adam olan Ellydir, Kara Kazan’da okurları… Prenses Eilonwy konusunda da Taran’ı son derece rahatsız etse de, çok büyük bir fedakarlıkla sahneden çekilecektir…

Beş kitabın da konularına kısaca değinirsek hem karakterlere hem evrene dair daha detaylı bir panorama sunabiliriz.

1- The Book Of Three/Üçün Kitabı;

Taran, Dallben ve Coll ile açılan kitap, Taran’ın kahin domuz Hen Wen’e bakmakla görevlendirilmesi ve mutsuz olduğu bu işte, Hen Wen’i kaybedip, onun peşinde Prydain kırsalında içine düştüğü maceralarla devam eder. Yolda, serinin ana kahramanları Prenses Eilonwy, Gurgi ve Prens Gwydion’la tanışan Taran, Cauldron Born/Kazandan Doğanlara esir düşse de, eski labirentlerde mahsur kalsa da arkadaşlarının yadımı ile Horned King’e meydan okumayı başarır. Kötü tarafın bu büyülü şampiyonu, adının kahin Hen Wen tarafından Prens Gwydion’a bildirilmesi sayesinde yenilecek ve Prydain en azından bir süre için rahat nefes alacaktır.

Bu noktada Üçün Kitabı’ndan da bahsetmek gerekir. Bu kitap, bir kader kitabıdır ve sürekli olarak değişmektedir. Kitabı okumaya yeterince gücü olan tek karakter Dallben’dir.

Fantastik materyalleri sevenlerin dikkatini çekmiş olabilecek bir başka konsepte de değinelim… Kahin Hen Wen’in, Horned King’in adını bilmesinin, kötü kral üzerindeki ölümcül etkisini Ursula K. Le Guin’in Yerdeniz serisine benzetmek işten bile değilse de, The Book Of Three/Üçün Kitabı, o serinin ilk kitabı A Wizard Of Earthsea/Yerdeniz Büyücüsü‘nden, dört sene önce yayımlanmıştır. Bununla birlikte, bu konseptin batı kültüründe veya efsanelerinde zaten var olan ve bilinen bir konsept olup olmadığı konusunda maalesef bir bilgimiz yok.

2-The Black Cauldron/Kara Kazan;

Kara Kazan, ilk kitapta da savaşçılarıyla arz-ı endam etmiş bir olgudur. Ölmüş insanların içinden çıkarıldığı bir zombi üretim merkezidir ve canlı bir kişi içine girene kadar da yok olmayacaktır. Tahmin edilebileceği gibi, canlı giren kişi de kendini feda ederek bunu başarabilecektir.

Kara Kazan’ın ana karakterleri aslında bataklıkta yaşayan üç cadıdır. The Withcher: Wild Hunt‘ı oynadıysanız mesela, bu klasik mitoloji karakterlerini de tanırsınız…

Cadılar, Kazan’ı, kahramanlara en değerli şeyleri karşılığında vereceklerdir. Prens Ellydir’in de göründüğü kitap Newbery Onuru’na layık görülmüştür. Kitabın seri içindeki yeri öyle ağırdır ki, 1985 yapımı Disney animasyonunun adı da Kara Kazan’dır…

3-The Castle Of Llyr/Llyr Kalesi;

Prenses Eilonwy’nin asi ama sevimli bir genç kızdan, gerçek bir prenses ve yetenekli bir büyücüye dönüştüğü kitap, Eilonwy’nin ülkesi Llyr’de geçer. Kitap, serinin bir günce olmasında önemli birbasamaktır; zira “stand alone” bir yapısı vardır.

Prens Rhun’un beklenmedik ancak dahiyane planı ile, Eilonwy ve Llyr’in kurtarılması ile kitap sona erer.

4-Taran Wanderer/Gezgin Taran;

Bu kitap tam bir günce kitabıdır. Taran’ın kendisini ve Eilonwy’ye layık bir aile bulmasına dair bir yolculuğa çıkması ile başlayan ve Taran’ın kendisi olması kadar, kendine yetmesine dair bir ana fikri, son derece sade ve gerçekçi ama aynı zamanda etkileyici bir anlatımla okurlara ulaştıran usta işi bir eserdir.

Seriye adeta üçüncü bir boyut katar. Özellikle Taran’ın yaptığı kılıcın savaşta gösterdiği performans ve kahraman olma arayışındaki Taran’ın misafir olduğu evin savaşta öldürülen oğlu için sarf ettiği; “Kahramanca ölmüş…” sözlerine karşılık ölen oğlun annesinden aldığı;

“My son is slained/Oğlum katledildi!..” cevabı ile akıllara kazınan derin bir iç yolculuktur da…

5-The High King/Krallar Kralı;

Büyülü kılıç Dyrnwyn’in, Ölüm Lordu Arawn tarafından çalınması ile başlayan macera, Prydain için iyi ile kötünün büyük savaşının fitilinin ateş almasına döner. Her iki tarafın da son kozlarını oynadığı büyük bir savaş başlamıştır artık.

Birkaç cephede devam eden savaşın en etkileyici kareleri; Arawn için Dallben’den Üçün Kitabı’nı gasp etmeye çalışan Kral Pryderi’nin Dallben ile olan düellosu ve Taran’ın finalde Arawn ile savaşıdır.

Her iki düello da, kötü karakterlerin kendi hırslarına yenilmesi ve bencillikleri dolayısıyla iyilerin zaferi ile sonuçlanır.

Tıpkı Yüzüklerin Efendisi serisi gibi, antik kana sahip Don ailesi ve Dallben’in Prydain’den ayrılması ile nihayete eren büyük macera, kitabın ismi olan, yeni Krallar Kralı’nın belirlenmesi ile son bulur.

Kitabın Newbery Madalya’sına layık görüldüğünü bir kez daha hatırlatarak son sözlerimize geçelim.

Prydain Günceleri, her ne kadar batı fantastik edebiyatında önemli yer tutsa da, muadilleri gibi Türkçe’ye çevrilmedi. Dolayısıyla, fantazya severler ve belli bir yaşın üzerindeki çocuklar için materyalle tanışma, Disney’in çekmeyi planladığı filmle olacaktır. Düşüncemiz o ki, epik yanların güçlü tutulduğu bir yorumla Prydain Günlükleri, bir çocuk kitabı olarak zihinlere kazınmadığı ülkemizde, fantazya severler açısından büyük ses getirecektir.

O gün geldiğinde, belki bu makaleye göz atmak isteyenler de olacaktır, kim bilir?..

Tekrar görüşmek dileğiyle, hoşça kalın.

Yazıyı beğendiniz mi?

Ortalama puan 5 / 5. Oylama sayısı: 2

Bunu oylayan ilk kişi olun

RSS
Follow by Email
Twitter
Visit Us
Follow Me
YouTube
YouTube
Instagram

Cevap Yaz

Oturum aç:



E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir